• Son bordronuzu iş yerinizden isteyin ve oradaki brüt tutarı esas alın,
• ya da hesap pusulası (ücret hesap fişi) isteyip verileri oradan girin,
• ya da elinizde yalnız net ücret varsa netten brüte hesap yaptırın.

“Giydirilmiş brüt ücret” ne demek?

Kıdem tazminatı çıplak (kök) ücret üzerinden değil, giydirilmiş brüt ücret üzerinden hesaplanır. Giydirilmiş ücret, çıplak ücrete ek olarak size düzenli ve süreklilik arz eden şekilde sağlanan para ve para ile ölçülebilen menfaatleri de içerir:

• Yol ve yemek yardımı
• Düzenli ödenen ikramiye ve primler
• Yakacak, giyim, aile/çocuk yardımı gibi sürekli yardımlar

Buna karşılık arızi (düzensiz) ödemeler — örneğin bir defaya mahsus verilen bir prim ya da fazla mesai ücreti — giydirilmiş ücrete dâhil edilmez. Bu ayrım, tazminat tutarını doğrudan değiştirir; tereddüt ederseniz mali müşavirinize veya İK biriminize sorun.

SGK matrahı neden farklı olabilir?

SGK’ya bildirilen kazanç ile kıdeme esas ücret çoğu zaman örtüşmez. Başlıca sebepler:

• SGK matrahının bir tavanı vardır; ücretiniz tavanın üzerindeyse SGK’ya tavan kadarı bildirilir, ama kıdem hesabınız gerçek ücretiniz üzerinden yapılır.
• Yemek ve yol yardımının bir kısmı SGK priminden istisnadır; matrahta görünmez ama giydirilmiş ücrete girer.
• Ücretin eksik bildirildiği durumlarda SGK matrahı gerçeği yansıtmaz.

Bu yüzden “SGK’da ne yazıyorsa odur” yaklaşımı sizi yanıltır.

Kıdem tavanı

Giydirilmiş brüt ücretiniz ne kadar yüksek olursa olsun, her yıl için ödenecek tutar kıdem tazminatı tavanını aşamaz. Tavan altı aylık dönemler hâlinde (Ocak ve Temmuz) güncellenir. Hesapta fesih tarihinin ait olduğu dönemin tavanı kullanılır — geçmiş bir fesih hesaplıyorsanız yukarıdaki tavan alanını o döneme göre değiştirin.

Kimler hak kazanır?

Temel şart, aynı işverene bağlı olarak en az bir yıl çalışmış olmaktır. Bir yılı doldurmayan çalışan kıdem tazminatına hak kazanmaz. Bir yıl şartı sağlandığında, hak doğuran başlıca hâller:

• İşverenin haklı bir neden olmaksızın iş sözleşmesini feshetmesi
• İşçinin haklı nedenle (ücretin ödenmemesi, mobbing, ağır kusur vb.) feshetmesi
• Erkek çalışanın askerlik nedeniyle ayrılması
• Emeklilik ya da emeklilik için yaş dışındaki şartların tamamlanması
• Kadın çalışanın evlilik tarihinden itibaren bir yıl içinde ayrılması
• Çalışanın ölümü (mirasçılarına ödenir)

Kendi isteğiyle istifa eden çalışan, haklı bir neden yoksa kıdem tazminatı alamaz. İşveren haklı nedenle (İş Kanunu m.25/II) feshederse de kıdem doğmaz.

Kıdem ve ihbar tazminatı aynı şey değil

İkisi sık karıştırılır. Kıdem, çalışılan süreye karşılık ödenir. İhbar ise fesihten önce verilmesi gereken bildirim süresine uyulmadığında ödenir; süresi kıdeme göre iki ile sekiz hafta arasında değişir. Bir çalışan aynı fesihte hem kıdem hem ihbar tazminatına hak kazanabilir; ancak istifa edende ihbar da doğmaz — aksine, bildirim süresine uymayan çalışan işverene ihbar tazminatı ödemek durumunda kalabilir.

Vergisi var mı?

Kıdem tazminatı, tavanı aşmayan kısmı itibarıyla gelir vergisinden istisnadır; yalnızca damga vergisi kesilir. Bu nedenle elinize geçen tutar, brüt tazminattan yalnızca damga vergisi düşülmüş hâlidir. Tavanı aşan ödemeler yapılırsa aşan kısım ücret sayılarak vergilendirilir.

Sık sorulanlar

Yıldan artan aylar ve günler ne olur?

Kıdem tam yıl üzerinden hesaplanır, artan süre için de oranlanarak ödeme yapılır. Yani 4 yıl 7 ay çalışan biri 4 yıl değil, 4 yıl 7 ay üzerinden hesap görür.

Aynı iş yerinde aralıklı çalıştım, birleşir mi?

Aynı işverene ait iş yerlerindeki çalışmalar kural olarak birleştirilir. Ancak daha önce kıdem tazminatı ödenmiş dönemler tekrar hesaba katılmaz. Aralıklı çalışmalarda zamanaşımı da gündeme gelebilir.

İşveren ödemezse ne yapılır?

Önce arabuluculuk zorunludur; anlaşma sağlanamazsa iş mahkemesinde dava açılır. Kıdem tazminatında zamanaşımı süresi sınırlıdır, geciktirmeyin.

Sık sorulan sorular

Kıdem tazminatı nasıl hesaplanır?

Her tam çalışma yılı için 30 günlük giydirilmiş brüt ücret verilir; tutar dönemin kıdem tavanını aşamaz.

Giydirilmiş brüt ücret nedir?

Çıplak brüt ücrete düzenli yan haklar (yemek, yol, düzenli ikramiye vb.) eklenmiş halidir; arızi (bir defalık) ödemeler dahil edilmez.

Kıdem tazminatından hangi vergi kesilir?

Yalnızca damga vergisi kesilir; kıdem tazminatından gelir vergisi kesilmez.